pdf version Zmniejsz tekst Zwiększ tekst

Przegląd polityki rozwoju obszarów wiejskich

Wprowadzenie

Importance of rural development

Ponieważ ponad połowa ludności 27 Państw Członkowskich Unii Europejskiej (UE) mieszka na terenach wiejskich — stanowiących 90% terytorium UE— rozwój obszarów wiejskich jest niezwykle istotną dziedziną polityki wspólnotowej. Rolnictwo i leśnictwo są nadal kluczowymi czynnikami decydującymi o wykorzystaniu gruntów oraz gospodarce zasobami naturalnymi na terenach wiejskich UE. Obszary te stanowią także podstawę zróżnicowania działalności gospodarczej prowadzonej przez społeczność wiejską.

Główne cele wspólnej polityki rolnej UE (WPR) pozostawały przez lata takie same, jednakże liczne reformy doprowadziły do zmiany wykorzystywanych instrumentów. Polityka rozwoju obszarów wiejskich stanowiła początkowo jedynie element WPR. Dopiero w 2000 roku, kiedy WPR została podzielona na dwa filary, została ona wydzielona i stała się odrębną polityką operacyjną.

Pierwszy filar WPR obejmuje płatności bezpośrednie oraz środki wsparcia rynkowego, natomiast w zakresie drugiego filara WPR mieszczą się środki wieloletniego rozwoju obszarów wiejskich. Oba filary WPR są komplementarne, a polityka rozwoju obszarów wiejskich wpisuje się w ich zakres.

Od początku istnienia, polityka rozwoju obszarów wiejskich ewoluowała i dostosowywała się do kluczowych priorytetów UE. Nacisk na odniesienie sukcesu spowodował, że wielu rolników nauczyło się nowych technik produkcji, zmodernizowało posiadane obiekty oraz przeprowadziło niezbędną restrukturyzację, co pozwoliło im wzmocnić posiadane przewagi konkurencyjne. Dodatkowo, bardzo restrykcyjne przepisy WPR w zakresie dobrostanu środowiska pozwalają odwrócić niekorzystne tendencje w zakresie bioróżnorodności, emisji gazów cieplarnianych, jakości gleby i wody oraz utrzymania krajobrazu. Polityka rozwoju obszarów wiejskich obejmuje również kwestie związane z tworzeniem nowych miejsc pracy oraz zapewnieniem podstawowych usług na terenach wiejskich. Działania te podnoszą jakość życia, co z kolei stanowi istotny czynnik pozwalający na utrzymanie żywotnych społeczności na obszarach wiejskich.

Najważniejsze zasady polityki rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013 opierają się na rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zgodnie z powyższym rozporządzeniem polityka rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013 opiera się na trzech osiach tematycznych i jednej osi horyzontalnej: Dowiedz się więcej na temat ram strategicznych UE.

Finansowanie WPR

Na podstawie rozporządzenia dotyczącego finansowania wspólnej polityki rolnej (WPR) utworzono w 2007 r. dwa nowe fundusze. Każdy z funduszy służy finansowaniu odpowiedniego filaru WPR, mianowicie:

  • Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG) dla Filaru 1,
  • Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) dla Filaru 2.

Wprowadzenie nowego rozporządzenia stanowi postęp zarówno pod względem przedmiotu polityki, jak i realizacji jej celów. Utworzenie jednego funduszu wspierającego rozwój obszarów wiejskich — Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) — oraz jednego zestawu zasad programowania, finansowania, sprawozdawczości i kontroli ma na celu uproszczenie realizacji celów polityki rozwoju obszarów wiejskich.

Nowy fundusz działa na zasadach dostosowanych do potrzeb programowania wieloletniego, wykorzystując struktury organizacyjne i procedury sprawdzone dzięki wieloletniemu doświadczeniu Państw Członkowskich — takie jak akredytowane w Państwach Członkowskich agencje płatnicze czy coroczne rozliczenie rachunków.

Zmiany w polityce rozwoju obszarów wiejskich: Przegląd funkcjonowania WPR

Najnowsze zmiany w polityce rozwoju obszarów wiejskich UE zostały wprowadzone w ramach procesu przegląd WPR, określanego jako ocena funkcjonowania („Health Check”) polityki rolnej i obszarów wiejskich. Skutkiem tego procesu była seria zmian polityki uzgodnionych w 2008 r. przez przywódców państw UE. Przegląd funkcjonowania był okazją do zadbania o dostosowanie obowiązujących polityk do wyzwań i możliwości stojących przed obszarami wiejskimi Europy, w tym zmian klimatu oraz rosnącego zapotrzebowania na energię odnawialną.

Zmiany wprowadzone w ramach „Health check” zmierzają do modernizacji, uproszczenia i usprawnienia WPR oraz usunięcia niektórych ograniczeń nałożonych na rolników, aby mogli skuteczniej reagować na sygnały płynące z rynku oraz zmierzyć się z nowymi wyzwaniami. W ramach tych zmian ograniczone mają zostać dopłaty bezpośrednie dla rolników, a fundusze, które były pierwotnie na ten cel przeznaczone, mają zostać przesunięte do działań wspierających rozwój obszarów wiejskich. W związku z tym odpowiednie zmiany wprowadzono do krajowych strategii rozwoju obszarów wiejskich oraz programów rozwoju obszarów wiejskich wszystkich Państw Członkowskich. 17 Państw Członkowskich wykorzystało również możliwość i przeznaczyło dodatkowe fundusze na cele poprawy dostępu do Internetu szerokopasmowego na obszarach wiejskich. Razem z „Health Check” wprowadzono również Europejski Plan Odnowy Gospodarczej, którego celem jest zmierzenie się z konsekwencjami kryzysu finansowego z 2008 roku.

Aby uzyskać więcej informacji na temat oceny funkcjonowania WPR kliknij tutaj.

Aby przejrzeć broszurę Komisji „Polityka rozwoju obszarów wiejskich UE. Odpowiedź na wyzwania”, kliknij tutaj [PDF ].

Ulotka informacyjna “Podstawowe informacje na temat „Health check” WPR oraz Europejskiego Planu Odbudowy Gospodarczej - Modyfikacje PROW” [PDF ]

Informacje dodatkowe